Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 55

rozdział 1. Liczby rzeczywiste · temat „Powtórzenie” · 10 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 4

Analizujemy tutaj, jak po uproszczeniu pierwiastków wykazać dwie nierówności prawdziwe dla każdej rzeczywistej wartości zmiennej.

2 podpunkty

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Lewa strona ma postać 54x2−324x2=x24(5−32).\frac54x^2-\frac{3\sqrt2}{4}x^2=\frac{x^2}{4}(5-3\sqrt2). Mamy x2≥0x^2\ge0 oraz 5>325>3\sqrt2, bo 25>1825>18, więc wyrażenie jest nieujemne.

b) Lewa strona jest równa 43x4−110x4=3730x4.\frac43x^4-\frac1{10}x^4=\frac{37}{30}x^4. Wystarczy porównać współczynniki: 3730≥233\frac{37}{30}\ge\frac{2\sqrt3}{3}, ponieważ 37≥20337\ge20\sqrt3 (1369>12001369>1200). Ponieważ x4≥0x^4\ge0, nierówność zachodzi.

Odpowiedź

Obie nierówności są prawdziwe dla każdego x∈Rx\in\mathbb R.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 5

Rozważamy tutaj, jak zamienić dwa rozwinięcia okresowe na ułamki zwykłe i użyć ich do obliczenia czterech wyrażeń z potęgami oraz odwrotnościami.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z rozwinięć dziesiętnych: x=0,8(3)=56,y=1,(3)=43.x=0{,}8(3)=\frac56,\qquad y=1{,}(3)=\frac43. Stąd a) 65+34=3920,b) 3625+916=801400,\text{a)}\ \frac65+\frac34=\frac{39}{20},\qquad \text{b)}\ \frac{36}{25}+\frac9{16}=\frac{801}{400}, c) 65+169=13445,d) 2536−916=19144.\text{c)}\ \frac65+\frac{16}{9}=\frac{134}{45},\qquad \text{d)}\ \frac{25}{36}-\frac9{16}=\frac{19}{144}.

Odpowiedź

x=56x=\frac56, y=43y=\frac43; a) 119201\frac{19}{20}, b) 214002\frac1{400}, c) 244452\frac{44}{45}, d) 19144\frac{19}{144}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 6

Zadanie pokazuje, jak określić warunki dopuszczalności i uprościć cztery wyrażenia algebraiczne zawierające dodatnie, zerowe i ujemne wykładniki.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Upraszczamy potęgi, pamiętając o założeniach: a) x5−7−6=x−8,x≠0,\text{a)}\ x^{5-7-6}=x^{-8},\quad x\ne0, b) (−6y−1+3)2=36y4,y≠0,\text{b)}\ (-6y^{-1+3})^2=36y^4,\quad y\ne0, c) (3z2y3)2−z4y6=8z4y6,y,z≠0.\text{c)}\ (3z^2y^3)^2-z^4y^6=8z^4y^6,\quad y,z\ne0. W punkcie d) licznik to t(s2−t2)t(s^2-t^2), a mianownik s2−t2s^2-t^2, więc wynik to tt. Musi być s,t≠0s,t\ne0 oraz s≠ts\ne t, s≠−ts\ne-t.

Odpowiedź

a) x−8x^{-8}, x≠0x\ne0; b) 36y436y^4, y≠0y\ne0; c) 8z4y68z^4y^6, y,z≠0y,z\ne0; d) tt, s,t≠0s,t\ne0, s≠±ts\ne\pm t.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 7

Tutaj należy uprościć wyrażenia potęgowe z dwiema zmiennymi, a następnie obliczyć ich wartości dla danych pierwiastków i ułamków.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Po uproszczeniu potęg:

a) 5y2/x2=5(8/2)2=205y^2/x^2=5(\sqrt8/\sqrt2)^2=20.

b) (2x/y)3=8x3/y3=36(2x/y)^3=8x^3/y^3=\frac{\sqrt3}{6}.

c) Wyrażenie redukuje się do 27x8y227x^8y^2; dla x=3x=\sqrt3, y=1/9y=1/9 daje 2727.

d) Wyrażenie redukuje się do xy2xy^2; 21/4(23/8)2=22^{1/4}(2^{3/8})^2=2.

Odpowiedź

a) 2020, b) 36\frac{\sqrt3}{6}, c) 2727, d) 22.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 8

Celem ćwiczenia jest to, by skrócić trzy wyrażenia wymierne oznaczone jako u, v i w, a następnie zsumować je i podać możliwie prosty wynik.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Po skróceniu: u=2m−5+4t,v=3t−7,w=−12m−14t.u=2m-5+4t,\quad v=3t-7,\quad w=-\frac12m-\frac14t. Zatem u+v+w=32m+274t−12u+v+w=\frac32m+\frac{27}{4}t-12.

b) u=−16x+15,v=12−17x,w=−11x−3,u=-16x+15,\quad v=12-17x,\quad w=-11x-3, więc u+v+w=−44x+24u+v+w=-44x+24. W pierwszym punkcie m,t≠0m,t\ne0, a w drugim x,y≠0x,y\ne0.

Odpowiedź

a) 32m+274t−12\frac32m+\frac{27}{4}t-12, m,t≠0m,t\ne0; b) −44x+24-44x+24, x,y≠0x,y\ne0.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 9

W tym przykładzie trzeba wykonać działania na liczbach o bardzo różnych rzędach wielkości i zapisać cztery wyniki w znormalizowanej notacji wykładniczej.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oddzielamy współczynniki od potęg 1010: a) 2,4⋅76⋅3,5103+13−6−4=8⋅105,\text{a)}\ \frac{2{,}4\cdot7}{6\cdot3{,}5}10^{3+13-6-4}=8\cdot10^5, b) 25⋅61,5⋅510−2−6−11+9=2⋅10−9,\text{b)}\ \frac{25\cdot6}{1{,}5\cdot5}10^{-2-6-11+9}=2\cdot10^{-9}, c) 1,2⋅5,11,7⋅4,8108−5+7−7=7,5⋅102,\text{c)}\ \frac{1{,}2\cdot5{,}1}{1{,}7\cdot4{,}8}10^{8-5+7-7}=7{,}5\cdot10^2, d) 0,00015:0,0006=0,25=2,5⋅10−1.\text{d)}\ 0{,}00015:0{,}0006=0{,}25=2{,}5\cdot10^{-1}.

Odpowiedź

a) 8⋅1058\cdot10^5, b) 2⋅10−92\cdot10^{-9}, c) 7,5⋅1027{,}5\cdot10^2, d) 2,5⋅10−12{,}5\cdot10^{-1}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 10

Trzeba tu algebraicznie wykazać, że średnia pięciu kolejnych liczb nieparzystych jest zawsze liczbą całkowitą.

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Niech pięć kolejnych liczb nieparzystych ma postać 2n+1, 2n+3, 2n+5, 2n+7, 2n+9.2n+1,\ 2n+3,\ 2n+5,\ 2n+7,\ 2n+9. Ich suma wynosi k=10n+25=5(2n+5).k=10n+25=5(2n+5). Zatem k5=2n+5\frac{k}{5}=2n+5 jest liczbą całkowitą.

Odpowiedź

k5\frac{k}{5} jest całkowite, ponieważ k=5(2n+5)k=5(2n+5) dla pewnego n∈Zn\in\mathbb Z.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 11

Znajdujemy wszystkie liczby dwucyfrowe, których największy wspólny dzielnik z liczbą 48 jest równy 8.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Mamy 48=24⋅348=2^4\cdot3. Warunek NWD⁡(x,48)=8=23\operatorname{NWD}(x,48)=8=2^3 oznacza, że xx ma być podzielne przez 88, ale nie przez 1616 ani przez 33. Spośród dwucyfrowych wielokrotności 88 warunek spełniają 4040, 5656 i 8888.

Odpowiedź

x∈{40,56,88}x\in\{40,56,88\}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 12

Udowadniamy niewymierność przekątnej prostokąta o bokach 1 i n dla dowolnej naturalnej długości n.

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z twierdzenia Pitagorasa przekątna ma długość d=n2+1d=\sqrt{n^2+1}. Dla n≥1n\ge1: n2<n2+1<(n+1)2,n^2<n^2+1<(n+1)^2, więc n<d<n+1n<d<n+1 i dd nie jest całkowite. Pierwiastek kwadratowy z liczby całkowitej jest albo całkowity, albo niewymierny (wynika to z rozkładu licznika i mianownika skróconego ułamka na czynniki pierwsze). Zatem dd jest niewymierne.

Odpowiedź

Przekątna ma długość n2+1\sqrt{n^2+1} i jest niewymierna dla każdego naturalnego n≥1n\ge1.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 13

Ćwiczymy tutaj, jak skonstruować liczbę niewymierną leżącą między dowolnymi dwiema kolejnymi liczbami całkowitymi i uzasadnić obie nierówności.

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Liczba 22\frac{\sqrt2}{2} jest niewymierna i spełnia 0<22<10<\frac{\sqrt2}{2}<1. Dla dowolnego m∈Zm\in\mathbb Z wybieramy c=m+22.c=m+\frac{\sqrt2}{2}. Suma liczby całkowitej i niewymiernej jest niewymierna, a po dodaniu mm do powyższej nierówności otrzymujemy m<c<m+1m<c<m+1.

Odpowiedź

Można wybrać c=m+22c=m+\frac{\sqrt2}{2}; jest to liczba niewymierna leżąca między mm i m+1m+1.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu