Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 352

rozdział 7. Funkcja kwadratowa · temat „Przed obowiązkową maturą z matematyki” · 11 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 13

Trzeba tu sprowadzić równanie do iloczynu przez wyłączenie wspólnego czynnika i wyznaczyć wszystkie wartości zerujące którykolwiek z czynników.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przenosimy prawą stronę i wyłączamy wspólny czynnik:

3x(x+3)−(x+3)2=(x+3)[3x−(x+3)]=(x+3)(2x−3)=0.3x(x+3)-(x+3)^2=(x+3)[3x-(x+3)]=(x+3)(2x-3)=0.

Stąd x+3=0x+3=0 lub 2x−3=02x-3=0.

Odpowiedź

x=−3x=-3 lub x=32x=\frac32.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 14

Zadanie sprawdza, czy potrafisz przenieść wszystkie składniki nierówności na jedną stronę, znaleźć miejsca zerowe trójmianu i na tej podstawie podać właściwe przedziały.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

2x2+7x≥4  ⟺  2x2+7x−4≥0.2x^2+7x\ge4\iff2x^2+7x-4\ge0.

Miejsca zerowe trójmianu to

x=−7±49+324=−7±94,x=\frac{-7\pm\sqrt{49+32}}4=\frac{-7\pm9}{4},

czyli −4-4 oraz 12\frac12. Ponieważ współczynnik przy x2x^2 jest dodatni, trójmian jest nieujemny na zewnątrz przedziału między pierwiastkami.

Odpowiedź

x∈(−∞,−4]∪[12,∞)x\in(-\infty,-4]\cup\left[\frac12,\infty\right).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 15

Celem jest to, by obliczyć wyróżnik funkcji kwadratowej z niewymiernymi współczynnikami i wyznaczyć jej oba miejsca zerowe w uproszczonej postaci.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Wyróżnik wynosi

Δ=32−4(3−1)(3+1)=9−4(3−1)=1.\Delta=3^2-4(\sqrt3-1)(\sqrt3+1)=9-4(3-1)=1.

Zatem

x1,2=−3±12(3−1).x_{1,2}=\frac{-3\pm1}{2(\sqrt3-1)}.

Po usunięciu niewymierności z mianowników otrzymujemy

x1=−3−1,x2=−3+12.x_1=-\sqrt3-1,\qquad x_2=-\frac{\sqrt3+1}{2}.

Odpowiedź

x1=−3−1x_1=-\sqrt3-1, x2=−3+12x_2=-\frac{\sqrt3+1}{2}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 16

Ćwiczymy tutaj, jak przekształcić nierówność do iloczynu dwóch czynników liniowych i ustalić przedział, na którym ten iloczyn jest niedodatni.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przenosimy prawą stronę i wyłączamy wspólny czynnik:

(x+1)[(2x+3)−(5−x)]≤0  ⟺  (x+1)(3x−2)≤0.(x+1)[(2x+3)-(5-x)]\le0 \iff(x+1)(3x-2)\le0.

Miejsca zerowe to −1-1 i 23\frac23. Iloczyn jest niedodatni między nimi.

Odpowiedź

x∈[−1,23]x\in\left[-1,\frac23\right].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 17

W tym zadaniu należy zapisać funkcję kwadratową w postaci kanonicznej i z położenia wierzchołka odczytać przedziały, na których funkcja maleje oraz rośnie.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

f(x)=x2−6x=(x−3)2−9.f(x)=x^2-6x=(x-3)^2-9.

Parabola ma ramiona skierowane w górę i wierzchołek dla x=3x=3. Funkcja maleje do wierzchołka, a następnie rośnie.

Odpowiedź

Funkcja maleje na (−∞,3](-\infty,3] i rośnie na [3,∞)[3,\infty).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 18

Zadanie polega na tym, by wykorzystać miejsca zerowe funkcji zapisanej iloczynowo do znalezienia wierzchołka paraboli i obliczyć osiąganą w nim wartość najmniejszą.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Miejsca zerowe funkcji to −3-3 i 55, więc odcięta wierzchołka jest ich średnią:

xw=−3+52=1.x_w=\frac{-3+5}{2}=1.

Ponieważ współczynnik przy x2x^2 jest dodatni, wartość w wierzchołku jest minimum:

f(1)=2(1+3)(1−5)=2⋅4⋅(−4)=−32.f(1)=2(1+3)(1-5)=2\cdot4\cdot(-4)=-32.

Odpowiedź

Najmniejsza wartość funkcji wynosi −32-32.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 19

Warto tutaj rozpoznać kwadrat dwumianu w trójmianie kwadratowym i zapisać funkcję jako iloczyn z uwzględnieniem podwójnego miejsca zerowego.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Wyłączamy 14\frac14 i rozpoznajemy kwadrat dwumianu:

y=14(x2−8x+16)=14(x−4)2=14(x−4)(x−4).y=\frac14(x^2-8x+16)=\frac14(x-4)^2 =\frac14(x-4)(x-4).
Odpowiedź

y=14(x−4)2y=\frac14(x-4)^2.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 20

Sprawdzamy tutaj, jak przesunąć parabolę poziomo, naszkicować otrzymany wykres i odczytać jego najmniejszą oraz największą wartość na ograniczonym przedziale.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przesunięcie o 33 jednostki w lewo odpowiada podstawieniu x↦x+3x\mapsto x+3:

g(x)=−12(x+3)2.g(x)=-\frac12(x+3)^2.

Wierzchołek (−3,0)(-3,0) leży w przedziale [−5,1][-5,1], więc największa wartość wynosi 00. Najmniejszą wartość osiągamy w końcu przedziału najbardziej oddalonym od −3-3. Mamy

g(−5)=−2,qquadg(1)=−8,g(-5)=-2,qquad g(1)=-8,

zatem minimum wynosi −8-8.

Odpowiedź

g(x)=−12(x+3)2g(x)=-\frac12(x+3)^2; na [−5,1][-5,1] wartość największa to 00, a najmniejsza to −8-8.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 21

Tym razem trzeba przeciąć zbiory rozwiązań dwóch nierówności kwadratowych, a z części wspólnej wybrać wszystkie liczby całkowite.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Pierwsza nierówność ma postać x(x+4)≤0x(x+4)\le0, więc x∈[−4,0]x\in[-4,0]. Druga ma postać (x−2)(x+2)>0(x-2)(x+2)>0, zatem x∈(−∞,−2)∪(2,∞)x\in(-\infty,-2)\cup(2,\infty). Część wspólna to [−4,−2)[-4,-2).

Liczbami całkowitymi w tym przedziale są −4-4 i −3-3.

Odpowiedź

−4-4 i −3-3.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 22

Ten przykład pokazuje, jak odtworzyć wzór paraboli z wierzchołka i punktu widocznego na wykresie, a następnie dowieść, że wskazana nierówność nie ma niewymiernych rozwiązań.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z wierzchołka (3,−1)(3,-1) wynika postać

f(x)=a(x−3)2−1.f(x)=a(x-3)^2-1.

OCR-owy MD nie zachował danych z wykresu. Na skanie strony 352 widać zaznaczony punkt (1,0)(1,0). Po podstawieniu otrzymujemy 0=4a−10=4a-1, więc a=14a=\frac14 i

f(x)=14(x−3)2−1.f(x)=\frac14(x-3)^2-1.

Rozwiązujemy podaną nierówność:

14(x−3)2−1≤−32x+54.\frac14(x-3)^2-1\le-\frac32x+\frac54.

Po pomnożeniu przez 44 i rozwinięciu:

x2−6x+5≤−6x+5  ⟺  x2≤0.x^2-6x+5\le-6x+5\iff x^2\le0.

Stąd jedynym rozwiązaniem jest x=0x=0, czyli liczba wymierna. Żadna liczba niewymierna nie spełnia nierówności.

Odpowiedź

f(x)=14(x−3)2−1f(x)=\frac14(x-3)^2-1; zbiorem rozwiązań nierówności jest {0}\{0\}, więc nie zawiera on żadnej liczby niewymiernej.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 23

Twoim celem jest to, by zbudować funkcję kwadratową opisującą pole rombu przez długość jednej przekątnej, ustalić jej dziedzinę i uzasadnić ścisłe ograniczenie dla argumentów całkowitych.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Druga przekątna ma długość 1012−x=212−x10\frac12-x=\frac{21}{2}-x. Pole rombu jest równe połowie iloczynu przekątnych, zatem

P(x)=12x(212−x).P(x)=\frac12x\left(\frac{21}{2}-x\right).

Obie długości muszą być dodatnie, więc 0<x<2120<x<\frac{21}{2}. Po zapisaniu w postaci kanonicznej:

P(x)=−12(x−214)2+44132.P(x)=-\frac12\left(x-\frac{21}{4}\right)^2+\frac{441}{32}.

Równość P(x)=44132P(x)=\frac{441}{32} zachodzi wyłącznie dla x=214x=\frac{21}{4}, które nie jest liczbą całkowitą. Dla każdego całkowitego xx z dziedziny kwadrat jest dodatni, więc P(x)<44132P(x)<\frac{441}{32}.

Odpowiedź

P(x)=12x(1012−x)P(x)=\frac12x\left(10\frac12-x\right), D=(0,1012)D=\left(0,10\frac12\right); dla każdego całkowitego argumentu z dziedziny P(x)<44132P(x)<\frac{441}{32}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem