Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 205

rozdział 4. Funkcje · temat „4.11. Przekształcanie wykresu przez symetrię względem osi układu współrzędnych” · 5 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 1

Celem jest to, by dla trzech wykresów zmienić znaki wszystkich wartości, naszkicować ich odbicia względem osi poziomej i podać nowe zbiory wartości.

3 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

W każdym podpunkcie wykres gg otrzymujemy, zastępując każdy punkt (x,y)(x,y) wykresu ff punktem (x,−y)(x,-y). Zbiory wartości odbijają się więc względem zera.

a) Z wykresu: f(Df)=[−1,3]f(D_f)=[-1,3]. Po zmianie znaków g(Dg)=[−3,1]g(D_g)=[-3,1].

b) Najmniejsza wartość funkcji ff to −2-2, a największa 44. Zatem f(Df)=[−2,4]f(D_f)=[-2,4] i g(Dg)=[−4,2]g(D_g)=[-4,2].

c) Lewy, odłączony od reszty fragment przyjmuje wartości z (2,4](2,4], a pozostała część wartości z [−2,1][-2,1]. Stąd f(Df)=[−2,1]∪(2,4].f(D_f)=[-2,1]\cup(2,4]. Po odbiciu: g(Dg)=[−4,−2)∪[−1,2].g(D_g)=[-4,-2)\cup[-1,2].

Odpowiedź

a) f(Df)=[−1,3]f(D_f)=[-1,3], g(Dg)=[−3,1]g(D_g)=[-3,1];
b) f(Df)=[−2,4]f(D_f)=[-2,4], g(Dg)=[−4,2]g(D_g)=[-4,2];
c) f(Df)=[−2,1]∪(2,4]f(D_f)=[-2,1]\cup(2,4], g(Dg)=[−4,−2)∪[−1,2]g(D_g)=[-4,-2)\cup[-1,2].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 2

Ćwiczymy tutaj, jak dla sześciu funkcji modułowych porównać wykres oryginalny z jego pionowym odbiciem oraz wskazać punkty należące do obu wykresów.

6 podpunktów

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Punkt wspólny wykresów y=f(x)y=f(x) i y=−f(x)y=-f(x) musi spełniać f(x)=−f(x),f(x)=-f(x), czyli f(x)=0f(x)=0. Szukamy więc miejsc zerowych funkcji ff.

a) ∣x∣−1=0|x|-1=0, więc x=−1x=-1 lub x=1x=1.
b) ∣x∣+2>0|x|+2>0 dla każdego xx — brak punktów wspólnych.
c) ∣x−2∣=0|x-2|=0, zatem x=2x=2.
d) ∣x+2∣=0|x+2|=0, zatem x=−2x=-2.
e) ∣12x∣−2=0\left|\frac12x\right|-2=0, czyli ∣x∣=4|x|=4 i x=−4x=-4 lub x=4x=4.
f) ∣2x∣+1>0|2x|+1>0 dla każdego xx — brak punktów wspólnych.

Odpowiedź

a) (−1,0)(-1,0), (1,0)(1,0); b) brak; c) (2,0)(2,0); d) (−2,0)(-2,0); e) (−4,0)(-4,0), (4,0)(4,0); f) brak.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 3

W tym zadaniu należy odbić trzy wykresy względem osi pionowej i dla każdego poprawnie przekształcić przedział stanowiący jego dziedzinę.

3 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Wykres g(x)=f(−x)g(x)=f(-x) jest odbiciem wykresu ff względem osi OYOY. Punkt (x,y)(x,y) przechodzi na (−x,y)(-x,y), zatem dziedzina [a,b][a,b] przechodzi na [−b,−a][-b,-a].

a) Ze skanu Df=[−4,3]D_f=[-4,3], więc Dg=[−3,4]D_g=[-3,4]. Do szkicu odbijamy łamaną, m.in. punkty (−4,−1),(−2,−1),(1,2),(3,2)(-4,-1),(-2,-1),(1,2),(3,2).

b) Także Df=[−4,3]D_f=[-4,3], a zatem Dg=[−3,4]D_g=[-3,4]. Charakterystyczne punkty (−4,−1),(−3,−1),(2,4),(3,2)(-4,-1),(-3,-1),(2,4),(3,2) zmieniają znaki pierwszych współrzędnych.

c) Tutaj Df=[−3,4]D_f=[-3,4], więc Dg=[−4,3]D_g=[-4,3]. Odbijamy kolejno punkty łamanej (−3,−1),(−2,1),(1,−2),(3,4),(4,4)(-3,-1),(-2,1),(1,-2),(3,4),(4,4) względem osi OYOY.

Odpowiedź

a) Df=[−4,3]D_f=[-4,3], Dg=[−3,4]D_g=[-3,4];
b) Df=[−4,3]D_f=[-4,3], Dg=[−3,4]D_g=[-3,4];
c) Df=[−3,4]D_f=[-3,4], Dg=[−4,3]D_g=[-4,3].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 4

Zadanie polega na tym, by dla dwóch funkcji przedziałami narysować odbicia względem obu osi, a następnie zapisać wzory powstałych funkcji osobno na właściwych przedziałach.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Funkcja g(x)=−f(x)g(x)=-f(x) zmienia znaki wartości, nie zmieniając warunków na xx. W funkcji h(x)=−f(−x)h(x)=-f(-x) zmieniamy najpierw znaki argumentów i odwracamy przedziały, a potem zmieniamy znaki wartości.

a)

g(x)={2x<−2,−x−2≤x≤3,−3x>3,h(x)={−3x<−3,x−3≤x≤2,2x>2.g(x)=\begin{cases} 2&x<-2,\\ -x&-2\le x\le3,\\ -3&x>3, \end{cases} \qquad h(x)=\begin{cases} -3&x<-3,\\ x&-3\le x\le2,\\ 2&x>2. \end{cases}

b)

g(x)={−x−2x<−1,−∣x∣−1≤x≤2,−3x>2,g(x)=\begin{cases} -x-2&x<-1,\\ -|x|&-1\le x\le2,\\ -3&x>2, \end{cases}

oraz

h(x)={−3x<−2,−∣x∣−2≤x≤1,x−2x>1.h(x)=\begin{cases} -3&x<-2,\\ -|x|&-2\le x\le1,\\ x-2&x>1. \end{cases}
Odpowiedź

Wzory funkcji gg i hh są podane wyżej. Wykres gg jest odbiciem ff względem osi OXOX, natomiast wykres hh — odbiciem ff względem początku układu współrzędnych (kolejno względem OYOY i OXOX).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 5

Warto tutaj na jednym wykresie przećwiczyć cztery kombinacje odbić i przesunięć, a dla każdego wyniku odczytać dziedzinę i zbiór wartości.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Ze skanu odczytujemy łamaną funkcji ff przez punkty (−3,3), (−1,3), (3,−1), (5,1).(-3,3),\ (-1,3),\ (3,-1),\ (5,1). Stąd Df=[−3,5]D_f=[-3,5] oraz f(Df)=[−1,3]f(D_f)=[-1,3].

a) Dla g(x)=f(−x)g(x)=f(-x) odbijamy względem osi OYOY: (x,y)↦(−x,y)(x,y)\mapsto(-x,y). Otrzymujemy Dg=[−5,3]D_g=[-5,3] i g(Dg)=[−1,3]g(D_g)=[-1,3].

b) Jeśli t=−x+2t=-x+2, to x=2−tx=2-t. Punkty źródłowe przechodzą na (5,3),(3,3),(−1,−1),(−3,1)(5,3),(3,3),(-1,-1),(-3,1). Zatem Dg=[−3,5]D_g=[-3,5] i g(Dg)=[−1,3]g(D_g)=[-1,3].

c) Teraz t=−x−2t=-x-2, czyli x=−t−2x=-t-2, a na końcu dodajemy 11 do wartości. Obrazy punktów to (1,4),(−1,4),(−5,0),(−7,2)(1,4),(-1,4),(-5,0),(-7,2). Stąd Dg=[−7,1]D_g=[-7,1], g(Dg)=[0,4]g(D_g)=[0,4].

d) Dla t=−x+1t=-x+1 mamy x=1−tx=1-t, po czym zmieniamy znak wartości. Otrzymujemy punkty (4,−3),(2,−3),(−2,1),(−4,−1)(4,-3),(2,-3),(-2,1),(-4,-1), więc Dg=[−4,4]D_g=[-4,4], g(Dg)=[−3,1]g(D_g)=[-3,1].

Odpowiedź

a) Dg=[−5,3]D_g=[-5,3], g(Dg)=[−1,3]g(D_g)=[-1,3];
b) Dg=[−3,5]D_g=[-3,5], g(Dg)=[−1,3]g(D_g)=[-1,3];
c) Dg=[−7,1]D_g=[-7,1], g(Dg)=[0,4]g(D_g)=[0,4];
d) Dg=[−4,4]D_g=[-4,4], g(Dg)=[−3,1]g(D_g)=[-3,1].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem