Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 194

rozdział 4. Funkcje · temat „4.7. Przesuwanie wykresu wzdłuż osi OY” · 7 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 1

W ramach ćwiczenia trzeba przesunąć podany wykres kolejno o 2 jednostki w górę oraz o 2 i 3 w dół, a wraz z nim odpowiednio przesunąć zbiór wartości.

3 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z wykresu źródłowego odczytujemy, że największą wartością funkcji ff jest 22, a z prawej strony wykres opada bez ograniczenia. Zatem f(Df)=(−∞,2]f(D_f)=(-\infty,2]. Dodanie stałej przesuwa wszystkie punkty pionowo i przesuwa o tę samą wartość cały zbiór wartości.

a) Wykres przesuwamy o 22 jednostki w górę; maksimum wynosi 44.

b) Wykres przesuwamy o 22 jednostki w dół; maksimum wynosi 00.

c) Wykres przesuwamy o 33 jednostki w dół; maksimum wynosi −1-1.

Odpowiedź

a) g(Dg)=(−∞,4]g(D_g)=(-\infty,4]; b) g(Dg)=(−∞,0]g(D_g)=(-\infty,0];
c) g(Dg)=(−∞,−1]g(D_g)=(-\infty,-1].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 2

Najważniejsze jest, aby narysować dwie funkcje przedziałowe oraz ich kopie przesunięte o 1 w górę i 2 w dół, po czym porównać sześć zbiorów wartości.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Na środkowym przedziale ∣2x∣|2x| przyjmuje wszystkie wartości od 00 do 44. Stałe fragmenty nie powiększają tego zbioru, więc f(Df)=[0,4]f(D_f)=[0,4]. Przesunięcia o +1+1 i −2-2 dają odpowiednio g(Dg)=[1,5]g(D_g)=[1,5] oraz h(Dh)=[−2,2]h(D_h)=[-2,2].

b) Na [−2,2][-2,2] wyrażenie 12∣x∣\frac12|x| przyjmuje wartości z [0,1][0,1]. Lewy fragment ma wartość 11, a prawy — odrębną wartość 33, zatem f(Df)=[0,1]∪{3}.f(D_f)=[0,1]\cup\{3\}. Po przesunięciach: g(Dg)=[1,2]∪{4},h(Dh)=[−2,−1]∪{1}.g(D_g)=[1,2]\cup\{4\},\qquad h(D_h)=[-2,-1]\cup\{1\}.

Odpowiedź

a) f(Df)=[0,4]f(D_f)=[0,4], g(Dg)=[1,5]g(D_g)=[1,5], h(Dh)=[−2,2]h(D_h)=[-2,2].
b) f(Df)=[0,1]∪{3}f(D_f)=[0,1]\cup\{3\}, g(Dg)=[1,2]∪{4}g(D_g)=[1,2]\cup\{4\}, h(Dh)=[−2,−1]∪{1}h(D_h)=[-2,-1]\cup\{1\}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 3

Dobieramy pionowe przesunięcie wykresu wartości bezwzględnej tak, by minimum wynosiło 1 albo by miejsca zerowe były równe -4 i 4.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Wykres g(x)=∣x∣+ag(x)=|x|+a jest wykresem ∣x∣|x| przesuniętym pionowo, a jego wierzchołek ma współrzędne (0,a)(0,a).

a) Zbiór wartości ma postać [a,∞)[a,\infty), więc a=1a=1.

b) Dla miejsc zerowych −4-4 i 44 musi zachodzić ∣4∣+a=0|4|+a=0, stąd a=−4a=-4.

Odpowiedź

a) a=1a=1; b) a=−4a=-4.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 4

Znajdujemy dwa przesunięcia pionowe funkcji przedziałowej, dla których równanie z poziomem 5 lub -4 ma dokładnie jedno rozwiązanie.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Funkcja ff przyjmuje wartości z [0,3][0,3]. Wartość 00 jest przyjmowana dokładnie raz, dla x=0x=0; każda wartość z (0,3)(0,3) — dwa razy, a wartość 33 — dla nieskończenie wielu argumentów. Równanie g(x)=cg(x)=c jest równoważne f(x)=c−af(x)=c-a. Aby miało dokładnie jedno rozwiązanie, prawa strona musi być równa 00.

a) 5−a=05-a=0, więc a=5a=5.

b) −4−a=0-4-a=0, więc a=−4a=-4.

Odpowiedź

a) a=5a=5; b) a=−4a=-4.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 5

Spróbujmy tutaj z położenia wierzchołków trzech jednakowych parabol względem wykresu y=x² odczytać wzory dwóch pionowo przesuniętych funkcji.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Na skanie wykres f(x)=x2f(x)=x^2 ma wierzchołek (0,0)(0,0). Wykres gg ma ten sam kształt i wierzchołek (0,1)(0,1), czyli jest przesunięty o jedną jednostkę w górę. Wykres hh ma wierzchołek (0,−4)(0,-4), więc jest przesunięty o cztery jednostki w dół.

Odpowiedź

g(x)=x2+1g(x)=x^2+1, h(x)=x2−4h(x)=x^2-4.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 6

Podczas tego ćwiczenia trzeba dla czterech pionowych przesunięć paraboli policzyć przecięcia z poziomami -3, -1 i 2, czyli liczby rozwiązań dwunastu równań.

4 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Dla paraboli f(x)=x2+cf(x)=x^2+c najmniejsza wartość wynosi cc. Równanie f(x)=mf(x)=m ma 00 rozwiązań dla m<cm<c, jedno dla m=cm=c i dwa dla m>cm>c.

a) c=2c=2: dla m=−3,−1m=-3,-1 mamy 00 rozwiązań, dla m=2m=2 — jedno.

b) c=−1c=-1: odpowiednio 00, 11, 22 rozwiązania.

c) c=−3c=-3: odpowiednio 11, 22, 22 rozwiązania.

d) c=−9c=-9: wszystkie trzy poziomy leżą powyżej wierzchołka, więc w każdym przypadku są 22 rozwiązania.

Odpowiedź

Dla m=(−3,−1,2)m=(-3,-1,2) liczby rozwiązań wynoszą kolejno:
a) (0,0,1)(0,0,1); b) (0,1,2)(0,1,2); c) (1,2,2)(1,2,2); d) (2,2,2)(2,2,2).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 7

Dobieramy parametr przesunięcia pionowego funkcji modułowej tak, by jej wykres wraz z osią odciętych wyznaczał trójkąt o wskazanym polu.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Aby wykres wraz z osią OXOX ograniczał trójkąt, jego wierzchołek (0,a)(0,a) musi leżeć poniżej osi, czyli a<0a<0. Miejsca zerowe spełniają 12∣x∣+a=0,\frac12|x|+a=0, więc są równe x=±(−2a)x=\pm(-2a). Podstawa trójkąta ma długość −4a-4a, a wysokość −a-a. Pole jest zatem równe P=12(−4a)(−a)=2a2.P=\frac12(-4a)(-a)=2a^2.

a) 2a2=82a^2=8, zatem przy warunku a<0a<0 mamy a=−2a=-2.

b) 2a2=982a^2=98, zatem a=−7a=-7.

Odpowiedź

a) a=−2a=-2; b) a=−7a=-7.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem