Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 183

rozdział 4. Funkcje · temat „4.4. Monotoniczność funkcji” · 5 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 1

W ramach ćwiczenia trzeba na dwóch wykresach wskazać maksymalne przedziały wzrostu, spadku i stałości funkcji w obrębie podanej dziedziny.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przedziały wyznaczają punkty zwrotne i poziome fragmenty wykresów.

a) Funkcja maleje od lewego końca dziedziny do x=2x=2, rośnie od x=2x=2 do x=4x=4, a następnie jest stała.

b) Kolejne punkty zwrotne mają odcięte −2,0,2,3-2,0,2,3. Wykres na przemian rośnie, maleje, rośnie, maleje i znów rośnie.

Odpowiedź

a) Maleje w (−3,2](-3,2], rośnie w [2,4][2,4], jest stała w [4,6)[4,6).
b) Rośnie w (−3,−2](-3,-2], [0,2][0,2], [3,6)[3,6); maleje w [−2,0][-2,0] i [2,3][2,3].

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 2

Najważniejsze jest, aby odczytać z wykresu przedziały monotoniczności, a następnie zweryfikować trzy zdania o nierosnącym lub niemalejącym zachowaniu funkcji.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z wykresu odczytujemy: wzrost w (−5,−4](-5,-4], stałość w [−4,−2][-4,-2], spadek w [−2,2][-2,2], wzrost w [2,3][2,3] i stałość w [3,4)[3,4).

Na [−4,2][-4,2] wartości najpierw są stałe, a potem maleją, więc A jest prawdziwe. Na (−5,−2](-5,-2] wartości rosną, a potem są stałe, więc B jest prawdziwe. Na [2,4)[2,4) najpierw rosną, a potem są stałe, więc C także jest prawdziwe.

Odpowiedź

Rośnie w (−5,−4](-5,-4] i [2,3][2,3], maleje w [−2,2][-2,2], jest stała w [−4,−2][-4,-2] i [3,4)[3,4). Prawdziwe są A, B i C.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 3

Rysujemy dwie funkcje na zadanym przedziale tak, by ich fragmenty dokładnie realizowały wskazane odcinki wzrostu, spadku i stałości.

2 podpunkty

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Można podać funkcje kawałkami.

a) Przykład ciągły:

f(x)={x+1−5<x≤−1,−x−1−1≤x≤3,x−73≤x<6.f(x)=\begin{cases}x+1&-5<x\leq-1,\\-x-1&-1\leq x\leq3,\\x-7&3\leq x<6.\end{cases}

b) Przykład ciągły:

f(x)={−x−5<x≤0,00≤x≤4,x−44≤x≤5,6−x5≤x<6.f(x)=\begin{cases}-x&-5<x\leq0,\\0&0\leq x\leq4,\\x-4&4\leq x\leq5,\\6-x&5\leq x<6.\end{cases}

Nachylenia kolejnych odcinków mają dokładnie znaki wymagane w poleceniu.

Odpowiedź

Przykładowe poprawne wykresy wyznaczają powyższe dwie funkcje kawałkami.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 4

Sedno zadania polega na tym, by dla dwóch wykresów podać kontrprzykład globalnej monotoniczności, a potem wyznaczyć osobne przedziały wzrostu, spadku lub stałości.

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Wykres raz rośnie, potem maleje i znów rośnie, więc na całym [−4,5][-4,5] nie jest monotoniczny. Rośnie w [−4,−2][-4,-2] i [2,5][2,5], a maleje w [−2,2][-2,2].

b) Każdy z dwóch odcinków rośnie, ale po x=−1x=-1 następuje skok w dół, więc funkcja nie rośnie na całej dziedzinie. Rośnie osobno w [−4,−1][-4,-1] oraz (−1,5](-1,5].

Odpowiedź

a) Rośnie w [−4,−2][-4,-2], [2,5][2,5]; maleje w [−2,2][-2,2].
b) Rośnie w [−4,−1][-4,-1] i (−1,5](-1,5]; skok w dół wyklucza monotoniczność na całej dziedzinie.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 5

Spróbujmy tutaj za pomocą różnicy wartości formalnie udowodnić wskazaną monotoniczność trzech funkcji kwadratowych lub odwrotnościowych na odpowiednich półosiach.

3 podpunkty

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Niech x1<x2x_1<x_2 należą do odpowiedniej dziedziny.

a) f(x2)−f(x1)=6(x2−x1)(x2+x1)<0,f(x_2)-f(x_1)=6(x_2-x_1)(x_2+x_1)<0, bo x2−x1>0x_2-x_1>0, a x1+x2<0x_1+x_2<0. Funkcja maleje.

b)

f(x2)−f(x1)=3(x1−x2)(x1+x2)x12x22>0.f(x_2)-f(x_1)=\frac{3(x_1-x_2)(x_1+x_2)}{x_1^2x_2^2}>0.

Oba czynniki w liczniku są ujemne, mianownik dodatni, więc funkcja rośnie.

c) f(x2)−f(x1)=−8(x2−x1)(x2+x1)<0,f(x_2)-f(x_1)=-8(x_2-x_1)(x_2+x_1)<0, bo oba czynniki w nawiasach są dodatnie. Funkcja maleje.

Odpowiedź

W a) i c) różnica f(x2)−f(x1)f(x_2)-f(x_1) jest ujemna, a w b) dodatnia; te znaki dowodzą odpowiednio malejącości, rosnącości i malejącości.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu