Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 2. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 69

rozdział 2. Wielomiany · temat „2.5. Rozkład wielomianu na czynniki (1)” · 5 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 1

3 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Wyłączamy wspólną potęgę xx, a następnie stosujemy wzór na różnicę kwadratów.

a)

4x3−19x=4x(x2−136)=4x(x−16)(x+16).4x^3-\frac19x =4x\left(x^2-\frac1{36}\right) =4x\left(x-\frac16\right)\left(x+\frac16\right).

b)

16x5−4x3=16x3(x2−14)=16x3(x−12)(x+12).16x^5-4x^3 =16x^3\left(x^2-\frac14\right) =16x^3\left(x-\frac12\right)\left(x+\frac12\right).

c)

2x4−6x2=2x2(x2−3)=2x2(x−3)(x+3).2x^4-6x^2 =2x^2(x^2-3) =2x^2(x-\sqrt3)(x+\sqrt3).
Odpowiedź

a) 4x(x−16)(x+16)4x(x-\frac16)(x+\frac16);
b) 16x3(x−12)(x+12)16x^3(x-\frac12)(x+\frac12);
c) 2x2(x−3)(x+3)2x^2(x-\sqrt3)(x+\sqrt3).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 2

6 podpunktów

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a)

w(x)=x3(x2−2x+5),Δ=4−20=−16<0.w(x)=x^3(x^2-2x+5),\qquad \Delta=4-20=-16<0.

Trójmian nie rozkłada się na czynniki liniowe.

b)

w(x)=x2(x2−x−6)=x2(x−3)(x+2).w(x)=x^2(x^2-x-6)=x^2(x-3)(x+2).

c)

w(x)=2x4(x2−2x+1)=2x4(x−1)2.w(x)=2x^4(x^2-2x+1)=2x^4(x-1)^2.

d)

w(x)=6x2(x2+12x−12)=6x2(x−12)(x+1).w(x)=6x^2\left(x^2+\frac12x-\frac12\right) =6x^2\left(x-\frac12\right)(x+1).

e)

w(x)=6x(x2−52x+32)=6x(x−32)(x−1).w(x)=6x\left(x^2-\frac52x+\frac32\right) =6x\left(x-\frac32\right)(x-1).

f)

w(x)=34x3(x2−53x−23)=34x3(x+13)(x−2).w(x)=\frac34x^3\left(x^2-\frac53x-\frac23\right) =\frac34x^3\left(x+\frac13\right)(x-2).
Odpowiedź

a) x3(x2−2x+5)x^3(x^2-2x+5), gdzie Δ=−16<0\Delta=-16<0;
b) x2(x−3)(x+2)x^2(x-3)(x+2); c) 2x4(x−1)22x^4(x-1)^2;
d) 6x2(x−12)(x+1)6x^2(x-\frac12)(x+1);
e) 6x(x−32)(x−1)6x(x-\frac32)(x-1);
f) 34x3(x+13)(x−2)\frac34x^3(x+\frac13)(x-2).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 3

12 podpunktów

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

W podpunktach a)–f) wyłączamy potęgę xx i rozkładamy trójmian. W dalszych podpunktach rozkładamy osobno oba podane czynniki.

a)

w(x)=x2(x2−5x+6)=x2(x−2)(x−3).w(x)=x^2(x^2-5x+6)=x^2(x-2)(x-3).

b)

w(x)=x(2x2−9x−5)=2x(x+12)(x−5).w(x)=x(2x^2-9x-5)=2x\left(x+\frac12\right)(x-5).

c)

w(x)=−x3(6x2−5x+1)=−6x3(x−13)(x−12).w(x)=-x^3(6x^2-5x+1) =-6x^3\left(x-\frac13\right)\left(x-\frac12\right).

d)

w(x)=x2(x2+3x+4),Δ=9−16=−7<0.w(x)=x^2(x^2+3x+4),\qquad \Delta=9-16=-7<0.

e)

w(x)=x(x2+2x+1),Δ=2−4=−2<0.w(x)=x(x^2+\sqrt2x+1),\qquad \Delta=2-4=-2<0.

f)

w(x)=−13x3(x2−8x−9)=−13x3(x−9)(x+1).w(x)=-\frac13x^3(x^2-8x-9) =-\frac13x^3(x-9)(x+1).

g)

w(x)=(x−1)(x−2)(x−3)(x+1).w(x)=(x-1)(x-2)(x-3)(x+1).

h)

w(x)=(x−4)(x+1)(x+1)(x+4)=(x−4)(x+1)2(x+4).w(x)=(x-4)(x+1)(x+1)(x+4) =(x-4)(x+1)^2(x+4).

i)

w(x)=2(x−3)(x+12)⋅2(x−3)(x−12)w(x)=2(x-3)\left(x+\frac12\right) \cdot2(x-3)\left(x-\frac12\right) =4(x−12)(x+12)(x−3)2.=4\left(x-\frac12\right)\left(x+\frac12\right)(x-3)^2.

j)

w(x)=x(x+2)(x−1)⋅x(x+5)(x−3)w(x)=x(x+2)(x-1)\cdot x(x+5)(x-3) =x2(x−3)(x−1)(x+2)(x+5).=x^2(x-3)(x-1)(x+2)(x+5).

k)

w(x)=x2(x−2)(x+3)⋅x3(x2+2x+3)w(x)=x^2(x-2)(x+3)\cdot x^3(x^2+2x+3) =x5(x−2)(x+3)(x2+2x+3).=x^5(x-2)(x+3)(x^2+2x+3).

Ostatni trójmian ma wyróżnik −8-8, więc nie rozkłada się na rzeczywiste czynniki liniowe.

l)

w(x)=x(x−1)(x−2)(x2+4x+1).w(x)=x(x-1)(x-2)(x^2+4x+1).

Pierwiastki ostatniego trójmianu to −2±3-2\pm\sqrt3, zatem

w(x)=x(x−2)(x−1)(x+2−3)(x+2+3).w(x)=x(x-2)(x-1)(x+2-\sqrt3)(x+2+\sqrt3).
Odpowiedź

a) x2(x−2)(x−3)x^2(x-2)(x-3);
b) 2x(x+12)(x−5)2x(x+\frac12)(x-5);
c) −6x3(x−13)(x−12)-6x^3(x-\frac13)(x-\frac12);
d) x2(x2+3x+4)x^2(x^2+3x+4); e) x(x2+2x+1)x(x^2+\sqrt2x+1);
f) −13x3(x−9)(x+1)-\frac13x^3(x-9)(x+1);
g) (x−3)(x−2)(x−1)(x+1)(x-3)(x-2)(x-1)(x+1);
h) (x−4)(x+1)2(x+4)(x-4)(x+1)^2(x+4);
i) 4(x−12)(x+12)(x−3)24(x-\frac12)(x+\frac12)(x-3)^2;
j) x2(x−3)(x−1)(x+2)(x+5)x^2(x-3)(x-1)(x+2)(x+5);
k) x5(x−2)(x+3)(x2+2x+3)x^5(x-2)(x+3)(x^2+2x+3);
l) x(x−2)(x−1)(x+2−3)(x+2+3)x(x-2)(x-1)(x+2-\sqrt3)(x+2+\sqrt3).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 4

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Wyłączamy 16n\frac16n:

S(n)=16n(2n2+3n+1)=16n(n+1)(2n+1).S(n)=\frac16n(2n^2+3n+1) =\frac16n(n+1)(2n+1).

b) Dla n=4n=4 lewa strona wynosi

12+22+32+42=1+4+9+16=30,1^2+2^2+3^2+4^2=1+4+9+16=30,

a prawa strona po użyciu rozkładu:

16⋅4⋅5⋅9=30.\frac16\cdot4\cdot5\cdot9=30.

Dla n=5n=5 otrzymujemy odpowiednio

12+22+32+42+52=30+25=55,1^2+2^2+3^2+4^2+5^2=30+25=55, 16⋅5⋅6⋅11=55.\frac16\cdot5\cdot6\cdot11=55.

Wzór jest prawdziwy dla obu sprawdzanych wartości.

Odpowiedź

a) S(n)=16n(n+1)(2n+1)S(n)=\frac16n(n+1)(2n+1).

b) Dla n=4n=4 obie strony są równe 3030, a dla n=5n=5 — 5555.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 5

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Wyłączamy 14n2\frac14n^2 i korzystamy ze wzoru na kwadrat sumy:

S(n)=14n2(n2+2n+1)=14n2(n+1)2.S(n)=\frac14n^2(n^2+2n+1)=\frac14n^2(n+1)^2.

b) Podstawiamy n=10n=10:

13+23+…+103=14⋅102⋅112=25⋅121=3025.1^3+2^3+\ldots+10^3 =\frac14\cdot10^2\cdot11^2 =25\cdot121=3025.
Odpowiedź

a) S(n)=14n2(n+1)2S(n)=\frac14n^2(n+1)^2.

b) 30253025.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem