Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 1. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 313

rozdział 6. Planimetria · temat „Przed obowiązkową maturą z matematyki” · 6 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 15

Uczymy się tutaj, jak rozpoznać podobieństwo trójkątów utworzonych przez przekątne trapezu i z ilorazu podstaw przeliczyć skalę pól, wybierając wynik wraz z uzasadnieniem.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Trójkąty CDPCDP i ABPABP są podobne. Skala pierwszego względem drugiego wynosi

k=∣CD∣∣AB∣=1216=34.k=\frac{|CD|}{|AB|}=\frac{12}{16}=\frac34.

Pola figur podobnych pozostają w stosunku k2=916k^2=\frac9{16}, zatem

PCDP=48⋅916=27 cm2.P_{CDP}=48\cdot\frac9{16}=27\ \mathrm{cm}^2.

Odpowiedź

B1: 27 cm227\ \mathrm{cm}^2, ponieważ skala podobieństwa wynosi 34\frac34.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 16

Sedno zadania polega na tym, by w trapezie prostokątnym obliczyć przekątne, wykorzystać proporcję ich części przy punkcie przecięcia i zsumować boki trójkąta przy dłuższej podstawie.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym ABDABD:

∣BD∣=62+42=213.|BD|=\sqrt{6^2+4^2}=2\sqrt{13}.

Druga przekątna ma długość

∣AC∣=22+42=25.|AC|=\sqrt{2^2+4^2}=2\sqrt5.

Punkt przecięcia przekątnych trapezu dzieli je w stosunku długości podstaw:

=\frac{|AB|}{|CD|}=3.$$ Stąd $|AO|=\frac34|AC|=\frac32\sqrt5$ oraz $|BO|=\frac34|BD|=\frac32\sqrt{13}$. Obwód trójkąta $AOB$ wynosi $$6+\frac32\sqrt5+\frac32\sqrt{13} =6+\frac32(\sqrt5+\sqrt{13}).$$
Odpowiedź

6+32(5+13)6+\frac32(\sqrt5+\sqrt{13}).

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 17

Spróbujmy tutaj przedłużyć ramiona trapezu do wierzchołka większego trójkąta, zastosować podobieństwo do obu podstaw i obliczyć obwód zewnętrznego trójkąta.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Trójkąty PCDPCD i PABPAB są podobne w skali

∣CD∣∣AB∣=2540=58.\frac{|CD|}{|AB|}=\frac{25}{40}=\frac58.

Na ramieniu zawierającym bok trapezu długości 1212 mamy

∣PD∣∣PA∣=58,∣PA∣−∣PD∣=12.\frac{|PD|}{|PA|}=\frac58,\qquad |PA|-|PD|=12.

Zatem 38∣PA∣=12\frac38|PA|=12, czyli ∣PA∣=32|PA|=32.

Analogicznie na drugim ramieniu

∣PC∣∣PB∣=58,∣PB∣−∣PC∣=9,\frac{|PC|}{|PB|}=\frac58,\qquad |PB|-|PC|=9,

więc 38∣PB∣=9\frac38|PB|=9 i ∣PB∣=24|PB|=24. Stąd obwód trójkąta ABPABP wynosi

32+24+40=96 cm.32+24+40=96\ \mathrm{cm}.

Odpowiedź

96 cm96\ \mathrm{cm}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 18

Podczas tego ćwiczenia trzeba z podobieństwa dwóch równoległoboków wyprowadzić brakujące długości w figurze zewnętrznej i algebraicznie uzasadnić podany wzór jej obwodu.

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oznaczmy ∣EB∣=x|EB|=x. Z układu odpowiadających sobie boków podobnych równoległoboków przedstawionego na rysunku bok EBEB odpowiada bokowi BCBC, a bok BCBC — bokowi ABAB. Zatem

xb=ba,\frac{x}{b}=\frac{b}{a},

czyli x=b2ax=\frac{b^2}{a}.

Ponieważ EBCFEBCF jest równoległobokiem, ∣EF∣=∣BC∣=b|EF|=|BC|=b. Ponadto

∣AE∣=∣DF∣=a−x=a−b2a.|AE|=|DF|=a-x=a-\frac{b^2}{a}.

Czworokąt AEFDAEFD także jest równoległobokiem, więc jego obwód wynosi

2(a−b2a+b)=2a2−2b2+2aba.2\left(a-\frac{b^2}{a}+b\right) =\frac{2a^2-2b^2+2ab}{a}.
Odpowiedź

OAEFD=2a2−2b2+2abaO_{AEFD}=\frac{2a^2-2b^2+2ab}{a}, co należało wykazać.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 19

Analizujemy tutaj, jak w trójkącie równoramiennym zbudować punkt przecięcia wysokości, wykorzystać kąty szczególne i obliczyć jego odległości od wszystkich trzech wierzchołków.

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oznaczmy wierzchołki podstawy przez A,BA,B, a wierzchołek naprzeciw podstawy przez CC. Wysokość z CC dzieli trójkąt na dwa trójkąty 30∘30^\circ–60∘60^\circ–90∘90^\circ. Połowa podstawy ma długość 6cos⁡30∘=336\cos30^\circ=3\sqrt3, a wysokość ma długość 6sin⁡30∘=36\sin30^\circ=3.

Możemy więc przyjąć współrzędne

A=(−33,0),B=(33,0),C=(0,3).A=(-3\sqrt3,0),\quad B=(3\sqrt3,0),\quad C=(0,3).

Wysokość z CC leży na prostej x=0x=0. Prosta BCBC ma nachylenie −13-\frac1{\sqrt3}, więc wysokość z AA ma nachylenie 3\sqrt3 i równanie

y=3(x+33)=3x+9.y=\sqrt3(x+3\sqrt3)=\sqrt3x+9.

Wysokości przecinają się w H=(0,9)H=(0,9). Zatem

∣HC∣=6,|HC|=6,

∣HA∣=∣HB∣=(33)2+92=63.|HA|=|HB|=\sqrt{(3\sqrt3)^2+9^2}=6\sqrt3.

Odpowiedź

Odległość od wierzchołka przy kącie 120∘120^\circ wynosi 6 cm6\ \mathrm{cm}, a od każdego wierzchołka podstawy — 63 cm6\sqrt3\ \mathrm{cm}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 20

Rozważamy tutaj, jak zastosować nierówność trójkąta do figur utworzonych przez środkowe i wykazać górne ograniczenie ich sumy zależne od obwodu trójkąta.

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oznaczmy boki trójkąta przez a,b,ca,b,c, a odpowiadające im środkowe przez ma,mb,mcm_a,m_b,m_c. Odbijmy wierzchołek AA względem środka boku BCBC do punktu A′A'. Czworokąt ABA′CABA'C jest równoległobokiem, więc w trójkącie ABA′ABA' mamy

∣AA′∣=2ma,∣AB∣=c,∣BA′∣=b.|AA'|=2m_a,\qquad |AB|=c,\qquad |BA'|=b.

Z nierówności trójkąta

2ma<b+c.2m_a<b+c.

Analogicznie 2mb<c+a2m_b<c+a oraz 2mc<a+b2m_c<a+b. Po dodaniu:

2(ma+mb+mc)<2(a+b+c)=2L,2(m_a+m_b+m_c)<2(a+b+c)=2L,

czyli

ma+mb+mc<L<32L.m_a+m_b+m_c<L<\frac32L.

Otrzymaliśmy nawet oszacowanie silniejsze od żądanego.

Odpowiedź

ma+mb+mc<32Lm_a+m_b+m_c<\frac32L, co należało uzasadnić.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu