Przejdź do treści
Cała strona · Podręcznik · szkoła średnia

NOWA MATeMAtyka 2. Zakres podstawowy i rozszerzony — strona 335

rozdział 6. Funkcja wykladnicza i logarytmiczna · temat „Przed maturą z matematyki na poziomie rozszerzonym” · 10 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 1

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Korzystamy z zależności

1log⁡cd=log⁡dc.\frac1{\log_c d}=\log_d c.

Pierwszy składnik ma więc postać

1log⁡43=log⁡34=log⁡322=2log⁡32=2a.\frac1{\log_4 3}=\log_3 4 =\log_3 2^2=2\log_3 2=2a.

Dla drugiego składnika otrzymujemy

1log⁡229=log⁡9(22)=log⁡32232=322log⁡32=34a.\frac1{\log_{2\sqrt2}9} =\log_9(2\sqrt2) =\log_{3^2}2^{\frac32} =\frac{\frac32}{2}\log_3 2 =\frac34a.

Zatem

2a+34a=114a.2a+\frac34a=\frac{11}{4}a.
Odpowiedź

114a\dfrac{11}{4}a.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 2

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Ze wzoru na zmianę podstawy wynika

log⁡23=log⁡25⋅log⁡53=ab.\log_2 3=\log_2 5\cdot\log_5 3=ab.

Ponadto

log⁡436=log⁡236log⁡24=log⁡2(62)2=log⁡26.\log_4 36 =\frac{\log_2 36}{\log_2 4} =\frac{\log_2(6^2)}2 =\log_2 6.

Stąd

log⁡436=log⁡22+log⁡23=1+ab.\log_4 36 =\log_2 2+\log_2 3 =1+ab.
Odpowiedź

1+ab1+ab.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 3

zweryfikowane skanem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oba składniki po lewej stronie są równe 7m7^m:

(7)2m=(712)2m=7m,(17)−m=7m.(\sqrt7)^{2m}=\left(7^{\frac12}\right)^{2m}=7^m, \qquad \left(\frac17\right)^{-m}=7^m.

Równanie ma więc postać

2⋅7m=98  ⟺  7m=49=72,2\cdot7^m=98 \iff 7^m=49=7^2,

zatem m=2m=2. Szukana funkcja to

f(x)=2x−4.f(x)=2^x-4.

Jej wykres otrzymujemy z wykresu y=2xy=2^x przez przesunięcie o cztery jednostki w dół. Jest rosnący, ma asymptotę poziomą y=−4y=-4 i przechodzi między innymi przez punkty

(0,−3),(1,−2),(2,0),(3,4).(0,-3),\quad(1,-2),\quad(2,0),\quad(3,4).

Zbiorem wartości jest (−4;∞)(-4;\infty).

Odpowiedź

m=2m=2, więc f(x)=2x−4f(x)=2^x-4; wykres jest rosnący, ma asymptotę y=−4y=-4 i miejsce zerowe x=2x=2.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zweryfikowane skanem

Zadanie 4

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Ze skanu odczytujemy P=(−1,−2)P=(-1,-2). Dane te pozwalają kontrolnie wyznaczyć podstawę:

f(−1)=log⁡p4=−2  ⟺  p−2=4  ⟺  p=12.f(-1)=\log_p4=-2 \iff p^{-2}=4 \iff p=\frac12.

Do wyznaczenia miejsc zerowych wartość pp nie jest jednak potrzebna, ponieważ logarytm jest równy zeru dokładnie wtedy, gdy jego argument jest równy 11.

Dla funkcji ff mamy

f(x)=0  ⟺  log⁡p(−4x)=0  ⟺  −4x=1  ⟺  x=−14.f(x)=0 \iff \log_p(-4x)=0 \iff -4x=1 \iff x=-\frac14.

Dla g(x)=f(x+2)g(x)=f(x+2) otrzymujemy

g(x)=0  ⟺  −4(x+2)=1  ⟺  x+2=−14  ⟺  x=−94.g(x)=0 \iff -4(x+2)=1 \iff x+2=-\frac14 \iff x=-\frac94.

Obie wartości należą do odpowiednich dziedzin: x<0x<0 dla ff oraz x<−2x<-2 dla gg.

Odpowiedź

Miejsce zerowe funkcji ff: x=−14x=-\frac14; miejsce zerowe funkcji gg: x=−94x=-\frac94.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 5

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Najpierw obliczamy współrzędne danego punktu. Ponieważ

(14)−4=44=256,\left(\frac14\right)^{-4}=4^4=256,

to p=−4p=-4. Ponadto 22=2322\sqrt2=2^{\frac32} i 64=2664=2^6, zatem

q=log⁡2264=log⁡23226=4.q=\log_{2\sqrt2}64 =\log_{2^{\frac32}}2^6=4.

Punkt (−4,4)(-4,4) należy do wykresu f(x)=axf(x)=a^x, więc

a−4=4  ⟺  a4=14.a^{-4}=4 \iff a^4=\frac14.

Podstawa funkcji wykładniczej jest dodatnia, stąd

a=144=2−12=12.a=\sqrt[4]{\frac14}=2^{-\frac12}=\frac1{\sqrt2}.

Obliczamy teraz

f(−6)=(12)−6=(2)6=8,f(-6)=\left(\frac1{\sqrt2}\right)^{-6} =(\sqrt2)^6=8, f(−2)=(12)−2=(2)2=2.f(-2)=\left(\frac1{\sqrt2}\right)^{-2} =(\sqrt2)^2=2.

Zatem n=8−2=6n=8-2=6. Dodatnie dzielniki liczby 66 mniejsze od niej samej to 1,2,31,2,3, a

1+2+3=6.1+2+3=6.

Liczba nn jest więc doskonała.

Odpowiedź

n=6n=6, a ponieważ 6=1+2+36=1+2+3, jest to liczba doskonała.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 6

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Najpierw wyznaczamy dziedzinę:

x+1x−1>0.\frac{x+1}{x-1}>0.

Iloraz jest dodatni dla x<−1x<-1 lub x>1x>1, zatem

Df=(−∞;−1)∪(1;∞).D_f=(-\infty;-1)\cup(1;\infty).

Jeżeli x1+x2=0x_1+x_2=0, to x2=−x1x_2=-x_1. Dla argumentu należącego do dziedziny mamy

f(−x1)=log⁡2−x1+1−x1−1=log⁡2x1−1x1+1.f(-x_1) =\log_2\frac{-x_1+1}{-x_1-1} =\log_2\frac{x_1-1}{x_1+1}.

Ostatni argument jest odwrotnością argumentu w f(x1)f(x_1), więc

f(−x1)=log⁡2(x1+1x1−1)−1=−log⁡2x1+1x1−1=−f(x1).f(-x_1) =\log_2\left(\frac{x_1+1}{x_1-1}\right)^{-1} =-\log_2\frac{x_1+1}{x_1-1} =-f(x_1).

Ponieważ x2=−x1x_2=-x_1, otrzymujemy

f(x1)+f(x2)=f(x1)−f(x1)=0.f(x_1)+f(x_2)=f(x_1)-f(x_1)=0.
Odpowiedź

Dla x1,x2∈Dfx_1,x_2\in D_f i x1+x2=0x_1+x_2=0 zachodzi f(x1)+f(x2)=0f(x_1)+f(x_2)=0.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 7

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

W całym przedziale [−3;1][-3;1] oba argumenty logarytmów są dodatnie. Łączymy logarytmy:

f(x)=log⁡3((x+4)(2−x)).f(x)=\log_3\bigl((x+4)(2-x)\bigr).

Iloczyn pod logarytmem zapisujemy w postaci kanonicznej:

(x+4)(2−x)=−x2−2x+8=9−(x+1)2.(x+4)(2-x)=-x^2-2x+8=9-(x+1)^2.

Ponieważ (x+1)2⩾0(x+1)^2\geqslant0, największa wartość tego iloczynu wynosi 99 i jest osiągana dla x=−1x=-1. Punkt −1-1 należy do przedziału [−3;1][-3;1]. Funkcja logarytmiczna o podstawie 33 jest rosnąca, zatem

max⁡x∈[−3;1]f(x)=log⁡39=2.\max_{x\in[-3;1]} f(x)=\log_3 9=2.
Odpowiedź

Największa wartość funkcji wynosi 22 i jest osiągana dla x=−1x=-1.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 8

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Logarytm jest równy zeru wtedy i tylko wtedy, gdy jego argument jest równy 11. Rozwiązujemy więc równanie

x2+4x−5=1,x^2+4x-5=1,

czyli

x2+4x−6=0.x^2+4x-6=0.

Jego wyróżnik wynosi

Δ=42−4⋅1⋅(−6)=40,\Delta=4^2-4\cdot1\cdot(-6)=40,

więc

x1,2=−4±402=−2±10.x_{1,2}=\frac{-4\pm\sqrt{40}}2=-2\pm\sqrt{10}.

Dla obu otrzymanych liczb argument logarytmu jest równy 1>01>0, zatem obie należą do dziedziny funkcji.

Odpowiedź

x1=−2−10x_1=-2-\sqrt{10} oraz x2=−2+10x_2=-2+\sqrt{10}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 9

brak w kluczu
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Z podanych założeń wynika, że oba logarytmy istnieją. Ponadto b≠1b\ne1, więc log⁡ab≠0\log_a b\ne0. Korzystamy z własności logarytmów:

log⁡ab2=2log⁡ab\log_a b^2=2\log_a b

oraz

log⁡ba3=13log⁡ba=13log⁡ab.\log_b\sqrt[3]{a} =\frac13\log_b a =\frac1{3\log_a b}.

Ich iloczyn jest zatem równy

2log⁡ab⋅13log⁡ab=23.2\log_a b\cdot\frac1{3\log_a b}=\frac23.

Wartość nie zależy od aa ani od bb, a więc jest stała.

Odpowiedź

Wyrażenie ma stałą wartość 23\dfrac23.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: brak w kluczu

Zadanie 10

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Warunek, że x=1x=1 jest miejscem zerowym, ma postać

f(1)=0.f(1)=0.

Zatem

2−∣log⁡a2+1∣=0  ⟺  ∣log⁡a2+1∣=2.2-\left|\log_a2+1\right|=0 \iff \left|\log_a2+1\right|=2.

Rozpatrujemy dwa przypadki:

log⁡a2+1=2  ⟺  log⁡a2=1  ⟺  a=2,\log_a2+1=2 \iff \log_a2=1 \iff a=2,

albo

log⁡a2+1=−2  ⟺  log⁡a2=−3  ⟺  a−3=2  ⟺  a=2−13.\log_a2+1=-2 \iff \log_a2=-3 \iff a^{-3}=2 \iff a=2^{-\frac13}.

Obie liczby są dodatnie i różne od 11, więc są dopuszczalnymi podstawami logarytmu. Dla każdej z nich moduł jest równy 22, a funkcja przyjmuje postać 2x−22^x-2, której jedynym miejscem zerowym jest x=1x=1.

Odpowiedź

a=2a=2 lub a=2−13=123a=2^{-\frac13}=\dfrac1{\sqrt[3]{2}}.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem