Przejdź do treści
Cała strona · Zbiór zadań · szkoła średnia

MATeMAtyka 2. Zbiór zadań — strona 167

temat „4.4. Rozwiązywanie trójkątów prostokątnych” · 9 zadań z rozwiązaniem

Rozwiązania: opracowanie własne

Zadanie 6

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Trzy kolejne liczby naturalne o sumie 3030 to 99, 1010, 1111. Ponieważ

112<92+102,11^2<9^2+10^2,

trójkąt jest ostrokątny. Z twierdzenia cosinusów kąty leżące naprzeciw boków 99, 1010, 1111 spełniają odpowiednio

cos⁡α=711,cos⁡β=1733,γ=180∘−α−β.\cos\alpha=\frac7{11},\qquad \cos\beta=\frac{17}{33},\qquad \gamma=180^\circ-\alpha-\beta.

Stąd α≈50,5∘\alpha\approx50{,}5^\circ, β≈59,0∘\beta\approx59{,}0^\circ, γ≈70,5∘\gamma\approx70{,}5^\circ.

Odpowiedź

Boki mają długości 99, 1010, 1111, a leżące naprzeciw nich kąty około 50,5∘50{,}5^\circ, 59,0∘59{,}0^\circ, 70,5∘70{,}5^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 8

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Niech bok rombu ma długość ss, a jego kąt ostry α\alpha. Rzut sąsiedniego boku na rozpatrywany bok ma długość scos⁡αs\cos\alpha, więc wysokość dzieli bok na odcinki scos⁡αs\cos\alpha oraz s(1−cos⁡α)s(1-\cos\alpha).

a) Równość odcinków daje cos⁡α=12\cos\alpha=\frac12, czyli α=60∘\alpha=60^\circ.

b) Odcinki mają długości s3\frac{s}{3} i 2s3\frac{2s}{3}. Bez wskazania kolejności są możliwe dwa ustawienia:

cos⁡α=13lubcos⁡α=23.\cos\alpha=\frac13\quad\text{lub}\quad \cos\alpha=\frac23.

Dają one α≈70,5∘\alpha\approx70{,}5^\circ albo α≈48,2∘\alpha\approx48{,}2^\circ.

Odpowiedź

a) 60∘60^\circ i 120∘120^\circ.
b) Przy nieokreślonej kolejności odcinków: około 70,5∘70{,}5^\circ i 109,5∘109{,}5^\circ albo około 48,2∘48{,}2^\circ i 131,8∘131{,}8^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 9

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przekątna tworzy z bokiem długości 44 kąt θ\theta, dla którego

tg⁡θ=34,θ≈36,87∘.\operatorname{tg}\theta=\frac34,\qquad \theta\approx36{,}87^\circ.

Przekątne są symetryczne względem osi prostokąta, więc kąt ostry między nimi ma miarę 2θ≈73,74∘2\theta\approx73{,}74^\circ. Drugi jest do niego przyległy.

Odpowiedź

Kąty utworzone przez przekątne mają miary około 73,7∘73{,}7^\circ i 106,3∘106{,}3^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 10

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Przekątne rombu przecinają się pod kątem prostym i połowią się. Ich połowy mają długości 11 i 3\sqrt3, zatem wraz z bokiem rombu tworzą trójkąt 30∘30^\circ–60∘60^\circ–90∘90^\circ. Przekątne rombu połowią także jego kąty, więc kąt ostry ma miarę 2⋅30∘=60∘2\cdot30^\circ=60^\circ.

Odpowiedź

Kąty rombu mają miary 60∘60^\circ i 120∘120^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 11

3 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

a) Pole wynosi

P=82sin⁡122∘≈54,3.P=8^2\sin122^\circ\approx54{,}3.

Przekątne mają długości

2⋅8sin⁡61∘≈14,0,2⋅8cos⁡61∘≈7,8.2\cdot8\sin61^\circ\approx14{,}0,\qquad 2\cdot8\cos61^\circ\approx7{,}8.

b) Dłuższa przekątna ma długość 2acos⁡40∘=102a\cos40^\circ=10, więc bok

a=5cos⁡40∘≈6,5.a=\frac5{\cos40^\circ}\approx6{,}5.

Krótsza przekątna ma długość 10tg⁡40∘≈8,410\operatorname{tg}40^\circ\approx8{,}4. Stąd

P=10⋅10tg⁡40∘2≈42,0,O=4a≈26,1.P=\frac{10\cdot10\operatorname{tg}40^\circ}{2}\approx42{,}0,\qquad O=4a\approx26{,}1.

c) Niech bok ma długość 5k5k, a krótsza przekątna 4k4k. Jeśli kąt ostry ma miarę α\alpha, to

4k=2⋅5ksin⁡α2,sin⁡α2=25.4k=2\cdot5k\sin\frac\alpha2,\qquad \sin\frac\alpha2=\frac25.

Zatem α≈47,2∘\alpha\approx47{,}2^\circ. Ponieważ h=asin⁡αh=a\sin\alpha,

ha=2⋅25⋅215=42125.\frac ha=2\cdot\frac25\cdot\frac{\sqrt{21}}5=\frac{4\sqrt{21}}{25}.
Odpowiedź

a) P≈54,3P\approx54{,}3, przekątne około 14,014{,}0 i 7,87{,}8.
b) P≈42,0P\approx42{,}0, obwód około 26,126{,}1.
c) h:a=421:25h:a=4\sqrt{21}:25, kąt ostry około 47,2∘47{,}2^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 12

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Oznaczmy krawędź sześcianu przez a=25a=2\sqrt5 i końce przekątnej przestrzennej przez P,QP,Q. Wtedy PQ=a3=215PQ=a\sqrt3=2\sqrt{15}.

Jeżeli środek MM leży na krawędzi wychodzącej z PP lub QQ, to

PM=a2=5,QM=3a2=35.PM=\frac a2=\sqrt5,\qquad QM=\frac{3a}{2}=3\sqrt5.

Z twierdzenia cosinusów kąty leżące naprzeciw boków 353\sqrt5 i 2152\sqrt{15} mają odpowiednio około 54,7∘54{,}7^\circ i 109,5∘109{,}5^\circ, a trzeci około 15,8∘15{,}8^\circ.

Jeżeli wybrana krawędź nie ma wspólnego końca z przekątną PQPQ, otrzymujemy drugi możliwy typ: PM=QM=5PM=QM=5. Wtedy kąt przy MM spełnia cos⁡M=−15\cos M=-\frac15, więc M≈101,5∘M\approx101{,}5^\circ, a pozostałe kąty mają po około 39,2∘39{,}2^\circ.

Odpowiedź

Dla krawędzi wychodzącej z końca przekątnej: boki 5\sqrt5, 353\sqrt5, 2152\sqrt{15} i kąty około 15,8∘15{,}8^\circ, 54,7∘54{,}7^\circ, 109,5∘109{,}5^\circ. Dla krawędzi rozłącznej z końcami przekątnej: boki 55, 55, 2152\sqrt{15} i kąty około 39,2∘39{,}2^\circ, 39,2∘39{,}2^\circ, 101,5∘101{,}5^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 13

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

Ustawmy ABAB na osi poziomej. Półproste z AA tworzą z ABAB kąty 20∘20^\circ i 40∘40^\circ, a dwusieczna z BB ma kierunek 150∘150^\circ. Punkt bliższy BB leży na półprostej 20∘20^\circ, zatem

∠DAE=20∘,∠ADE=50∘,∠AED=110∘.\angle DAE=20^\circ,\qquad \angle ADE=50^\circ,\qquad \angle AED=110^\circ.

Z przecięcia półprostej o kierunku θ\theta z dwusieczną otrzymujemy odległość od AA równą

r=20cos⁡θ+3sin⁡θ.r=\frac{20}{\cos\theta+\sqrt3\sin\theta}.

Stąd

AD=10cos⁡40∘≈13,1,AE=10cos⁡20∘≈10,6.AD=\frac{10}{\cos40^\circ}\approx13{,}1,\qquad AE=\frac{10}{\cos20^\circ}\approx10{,}6.

Z twierdzenia sinusów

DE=AEsin⁡20∘sin⁡50∘≈4,8.DE=AE\frac{\sin20^\circ}{\sin50^\circ}\approx4{,}8.
Odpowiedź

AD≈13,1AD\approx13{,}1, AE≈10,6AE\approx10{,}6, DE≈4,8DE\approx4{,}8; ∠DAE=20∘\angle DAE=20^\circ, ∠ADE=50∘\angle ADE=50^\circ, ∠AED=110∘\angle AED=110^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 14

2 podpunkty

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

W trójkącie ABCABC mamy ∠A=10∘\angle A=10^\circ i

AC=9tg⁡80∘.AC=9\operatorname{tg}80^\circ.

a) Dwusieczna daje ∠CBD=40∘\angle CBD=40^\circ. Trójkąt CBDCBD jest prostokątny przy CC, więc

CD=9tg⁡40∘≈7,6,BD=9cos⁡40∘≈11,7,∠CDB=50∘.CD=9\operatorname{tg}40^\circ\approx7{,}6,\qquad BD=\frac9{\cos40^\circ}\approx11{,}7,\qquad \angle CDB=50^\circ.

b) Ponieważ DD jest środkiem ACAC,

CD=92tg⁡80∘≈25,5.CD=\frac92\operatorname{tg}80^\circ\approx25{,}5.

Zatem

BD=92+CD2≈27,1,∠CBD=arctan⁡ ⁣(CD9)≈70,6∘,BD=\sqrt{9^2+CD^2}\approx27{,}1,\qquad \angle CBD=\arctan\!\left(\frac{CD}{9}\right)\approx70{,}6^\circ,

a ∠CDB≈19,4∘\angle CDB\approx19{,}4^\circ.

Odpowiedź

a) BC=9BC=9, CD≈7,6CD\approx7{,}6, BD≈11,7BD\approx11{,}7; kąty 90∘90^\circ, 40∘40^\circ, 50∘50^\circ.
b) BC=9BC=9, CD≈25,5CD\approx25{,}5, BD≈27,1BD\approx27{,}1; kąty około 90∘90^\circ, 70,6∘70{,}6^\circ, 19,4∘19{,}4^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem

Zadanie 15

zgodne z kluczem
Pokaż rozwiązanie
Do zeszytu

W trójkącie ABCABC z twierdzenia cosinusów

BC2=(53)2+122−2⋅53⋅12cos⁡30∘=39,BC^2=(5\sqrt3)^2+12^2-2\cdot5\sqrt3\cdot12\cos30^\circ=39,

czyli BC=39BC=\sqrt{39}. Dla kąta BB tego trójkąta

cos⁡B=(53)2+(39)2−1222⋅53⋅39=−3117,\cos B=\frac{(5\sqrt3)^2+(\sqrt{39})^2-12^2}{2\cdot5\sqrt3\cdot\sqrt{39}} =-\frac3{\sqrt{117}},

więc B≈106,1∘B\approx106{,}1^\circ. Jest to kąt równoległoboku przy BB; kąt przy AA jest do niego przyległy.

Odpowiedź

Kąty równoległoboku mają miary około 73,9∘73{,}9^\circ i 106,1∘106{,}1^\circ.

Rozwiązanie: opracowanie własneWeryfikacja: zgodne z kluczem